متن سند توافق صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان منتشر شد

توافق صلح ارمنستان و آذربایجان: جزئیات ۱۷ ماده‌ای برای پایان منازعه قره‌باغ

به گزارش نیوز تودی به نقل از ایسنا، وزارت خارجه ارمنستان شامگاه دوشنبه متن «توافق‌نامه ایجاد صلح و روابط بین‌دولتی» میان این کشور و جمهوری آذربایجان را در وب‌سایت رسمی خود منتشر کرد. این توافق‌نامه ۱۷ ماده‌ای، که با هدف برقراری صلحی پایدار و عادلانه در منطقه تدوین شده، نقطه عطفی در پایان دادن به مناقشات دیرینه دو کشور، به‌ویژه بر سر قره‌باغ، محسوب می‌شود.

اصول و تعهدات کلیدی توافق

این توافق‌نامه با استناد به اسناد بین‌المللی نظیر منشور سازمان ملل، اعلامیه اصول حقوق بین‌الملل (۱۹۷۰)، سند نهایی هلسینکی (۱۹۷۵)، و اعلامیه آلماتی (۱۹۹۱)، بر پایه حسن همجواری شکل گرفته است. مهم‌ترین تعهدات دو کشور عبارت‌اند از:

1. احترام به مرزهای بین‌المللی: طبق ماده اول، ارمنستان و آذربایجان مرزهای تعیین‌شده در دوران شوروی سابق را به‌عنوان مرزهای رسمی بین‌المللی خود به رسمیت می‌شناسند و متعهد به احترام به حاکمیت، تمامیت ارضی، و استقلال سیاسی یکدیگر هستند.
2. عدم ادعای ارضی: ماده دوم تأکید می‌کند که هیچ‌یک از دو کشور ادعای ارضی علیه دیگری ندارند و در آینده نیز چنین ادعاهایی مطرح نخواهند کرد. همچنین، طرفین از هرگونه اقدام علیه تمامیت ارضی یا وحدت سیاسی طرف مقابل خودداری می‌کنند.
3. ممنوعیت استفاده از زور: ماده سوم، هرگونه توسل به زور یا تهدید به آن را ممنوع کرده و ماده چهارم بر عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر تأکید دارد.
4. برقراری روابط دیپلماتیک: ماده پنجم، دو کشور را به ایجاد روابط دیپلماتیک پس از تبادل اسناد تصویب توافق ملزم می‌کند.

مرزبندی و اقدامات اعتمادساز

ماده ششم بر آغاز مذاکرات برای تعیین و علامت‌گذاری مرز مشترک تأکید دارد. ماده هفتم نیز حضور نیروهای نظامی طرف ثالث در مرز مشترک را ممنوع کرده و تا زمان تکمیل مرزبندی، اقدامات اعتمادساز و امنیتی دوجانبه را پیش‌بینی می‌کند.

مقابله با نفرت و همکاری بشردوستانه

طبق ماده هشتم، ارمنستان و آذربایجان متعهد به مبارزه با تعصب، نفرت نژادی، جدایی‌طلبی، افراط‌گرایی خشونت‌آمیز، و تروریسم شده‌اند. ماده نهم نیز به موضوع افراد مفقودشده در درگیری‌های مسلحانه پرداخته و طرفین را به همکاری با سازمان‌های بین‌المللی برای شناسایی سرنوشت این افراد و بازگرداندن بقایای آن‌ها ملزم می‌کند.

همکاری‌های اقتصادی و فرهنگی

ماده دهم به امکان انعقاد توافق‌نامه‌های دوجانبه در زمینه‌های اقتصادی، ترانزیتی، زیست‌محیطی، بشردوستانه، و فرهنگی اشاره دارد. ماده یازدهم نیز تضمین می‌کند که این توافق حقوق و تعهدات طرفین در سایر معاهدات بین‌المللی را نقض نمی‌کند.

نظارت و حل اختلافات

مواد دوازدهم تا پانزدهم به اجرای کامل توافق، تشکیل کمیسیون مشترک برای نظارت بر اجرا، حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات، و مختومه کردن دعاوی پیشین اختصاص یافته است. طبق ماده شانزدهم، این توافق پس از تکمیل مراحل قانونی داخلی و تبادل اسناد لازم‌الاجرا خواهد شد. ماده هفدهم نیز مشخص می‌کند که توافق‌نامه در سه نسخه به زبان‌های ارمنی، آذربایجانی، و انگلیسی تنظیم شده و در صورت اختلاف تفسیری، نسخه انگلیسی ملاک است.

اهمیت و پیامدهای توافق

این توافق‌نامه، که متن کامل آن در وب‌سایت وزارت خارجه ارمنستان در دسترس است، گامی تاریخی برای پایان دادن به دهه‌ها تنش و درگیری در قفقاز جنوبی محسوب می‌شود. با تعهد به احترام متقابل، عدم استفاده از زور، و همکاری‌های دوجانبه، این سند می‌تواند به ثبات منطقه‌ای و تقویت روابط اقتصادی و دیپلماتیک کمک کند. با این حال، موفقیت آن به اجرای دقیق مفاد و پایبندی طرفین به تعهداتشان بستگی دارد.